Fri10202017

Last update06:26:30 PM GMT

Font Size

Profile

Menu Style

Cpanel

Antik Kolkhis’te Bir Aşk Hikayesi - MEDEA

medeaLazcada Mediye dediğimiz, dünya literatürlerine Medisin, Media gibi kelimeleri kazandıran, Kolhida (Colchis) kralı Ayet (Aites)’in kızıdır. Dedesi Helios, güneşin oğludur. Titan olduğu söylenir. Halası ve annesinden simyacılığı öğrenmiştir. Yunan mitolojisinde en uzun aşk hikâyesinin kahramanıdır.  İskenderiye, Yunan ve Roma kaynaklarına göre büyücü olarak tanımlanır. Phaidre’nin dünya düşüncesi ve tarihçesi kitabında, tahrik edici, duygulara ilham veren, kurbanlarını delirten, kindar, öc alıcı, öldüren bir Tanrıça olduğu söylenir. Heredot, Medea’nın, kardeşini, çocuklarını ve amcasını öldüren bir câni kraliçe olduğunu iddia eder.

Antik Kolkhis’te Bir Aşk Hikayesi : MEDEA

Lazcada Mediye dediğimiz, dünya literatürlerine Medisin, Media gibi kelimeleri kazandıran, Kolhida (Colchis) kralı Ayet (Aites)’in kızıdır. Dedesi Helios, güneşin oğludur. Titan olduğu söylenir. Halası ve annesinden simyacılığı öğrenmiştir. Yunan mitolojisinde en uzun aşk hikâyesinin kahramanıdır.
İskenderiye, Yunan ve Roma kaynaklarına göre büyücü olarak tanımlanır. Phaidre’nin dünya düşüncesi ve tarihçesi kitabında, tahrik edici, duygulara ilham veren, kurbanlarını delirten, kindar, öc alıcı, öldüren bir Tanrıça olduğu söylenir. Heredot, Medea’nın, kardeşini, çocuklarını ve amcasını öldüren bir câni kraliçe olduğunu iddia eder. Sicilyalı Diodores dünya tarihi kitabında Medea’yı dürüst, bilgili, sevecen biri olarak tarif eder. Evripides’in Essene Medea’sı, Medea’nın çocuklarını koruduğunu ancak çocuklarını Korinthoslular’ın öldürmesine engel olamadığını Medea’nın Atina’ya (Athena) kaçtığını, yeniden evlendiğini ve mutlu olduğunu söyler. İskenderiye’deki Eski Mısır kaynakları ise Onu, ‘içi tamamen insani duygularla dolu, acımasız babasına karşı gelmiş bir prensestir’ diye tarif eder.
Medea’yı anlatanların ortak düşüncesi, Onun ‘akıllı, bilgili, simyayı bilen, eğitimli güzel bir prenses’ olduğu yönündedir.
Atası titan, dedesi güneş tanrısı olsa da, mitolojik çağda yaşamış, acımasız, zâlim veya sevecen olsa da, Medea ile aynı antik dili konuşuyoruz. O bizden biridir ve bizi milattan önce ve sonra dünyaya ilk O tanıtmıştır. Öyleki günümüzde hâlâ;
Medisin: Media’nın kitabı, Media’nın iksir bilgileri, günümüzde tıb ve eczacılık
Media (Medya): Görsel ve yazılı yayının ortak adı,
Media: Yunanca’da kahraman,
Medea: Büyük İskenderden önce ve sonraki Hazar Denizi’nin güney batısı, anlamlarında kullanılmaktadır.

Medea hakkında Türkiye’de yayınlanan kitaplar:
1. Seneca-Medea, İş Bankası Yayınları, 2007.
2. Korkulu günler, Ayrıntı Yayınları, 2004.
3. Medea ve Çocukları.
4. Zeus adına, bilmeceler, Argonotlar, Erik Von Danieken.

Tiyatro Ve Operalar
Değişik ülkelerde, onbeş kere tiyatro ve operası sahnelenmiştir. Türkiye’de sahnelenen tiyatro eseri Essene Medea, M.Ö. 2440 yılında Evripides tarafından yazmıştır.

2004 yılında İstanbul Şehir Tiyatroları oyunu sahnelemiş, Medea’yı Tomris İnce oynamıştır.
2006 yılında Tiyatro Z oyunu sahnelemiş, Medea’yı Bengi Heval Öz canlandırmıştır.

Medea hakkında beş adet sinema ve televizyon filmi çekilmiştir.
1963 yılında Nancy Kovack
1970 yılında İtalyan Pier Paok Pasolini
1987 yılında direktör Larsvon Trier
2000 yılında Hallmark Film, Jonene Blalock
2007 Tonino De Bernardi.

Medea’yı Resmedenler
1. Jason ve Medeia; Jon William Matechaus 1907.
2. Medea’yı, kırmızı uzun bir ipek elbise ile resmetmiştir. Medea seramik bir kaba ilaç damlatırken, kocası Jason ile beraber görülüyor.
3. Media ve çocukları; Viktor Delacroix 1862.
4. Medea’nın belden yukarısı çıplak, şişmanca, iki çocuğunu kucaklamış, onları koruyan, birilerinden korkuyormuş gibi görünen bir anne.
5. Jason ve Media; Gustave Moreau 1865.
6. Medea ve Jason Gül bahçesindeler. Etraflarında ağaçlar ve çiçekler var, cennette bir çift gibiler. Jason edep yerlerini ince bir kumaşla örtmüş, Medea ise tül ve çiçeklerle yarı örtünmüştür. Jason ayaklarını büyük bir kartala basmış, kartal zor bir durumdadır, yalvarmaktadır.
7. Media; Anthony Frederik 1868.
8. Medea bir masanın arkasında, belden yukarısı görülüyor. Masada kaplar, kupalar ve vazolar var. Medea bir iksir hazırlıyor.
9. Media; Evelyn De More.
10. Medea uzun boylu, alımlı, uzun kırmızı ipek bir elbise giyen, bir kadın olarak resmedilmiştir. Mermerlerle kaplı bir sarayda görülüyor.
11. Medea deniz kıyısında iki çocuğunu kucaklamış, sekiz denizci bir yelkenliyi denize indirmeye çalışıyor. Siyahlar giymiş bakıcı kadın yere çömelmiş umutsuzca uzaklara bakıyor.
12. Media; Fransız ressam Engene Delecnoix. Lovre Müzesi. (resme ulaşamadım, tarif edemem).

Bu ressamlar rönesansın tanınmış kişileridir.Ayrıca otuzüç adet kupa, vazo, çanak ve çömlek süslemeleri vardır. M.Ö 470-465 Media, Jason ve diğer figürler yarı çıplak veya tamamen çıplak çizilmiştirler. Yedi adet mermer rölyef (kabartma) sunakları süslemiştir. Batum’da devasa boyda Medea heykeli, elinde altın sarısı bir postla tasvir edilmiştir. İki adet sunağa taş mermer süsü olarak işlenmiştir. Jason ve Medea, Apollon figürleri klasik Yunan Perikles çağının sanat eserleridir.

Medea’nın Hikâyesi
Kolhis o yıllarda, kültürel zenginliği, altın kaynakları, ketenleri, meyveleri ve üzüm bağları ile ünlüdür. Ürkütücü yağmur ormanları, debisi yüksek nehirleriyle tanınır.
Hikâye Yunan şehri Korinthos’da başlar. Bir büyücü Peidos’a Jason’un krallığı kendisinden alacağını söylemiştir. Kral Peidos, Jason’u Kolhis’ten Altın Post’u getirmesi için görevlendirir. Amacı, başarması ve geriye dönmesi imkânsız bir görev ile Jason’u uzaklaştırmaktır.
Tanrıça Hera, Jason’a yardım eder. Athena, Argos adlı ustayı gemi yapması için görevlendirir. Ona yapacağı geminin planlarını verir. Kutsal Meşe Ağacı’ndan gemiyi yaparlar. Dümenini Athena kendisi yapar ve büyülü bir güç verir.
Jason ellibeş kişilik seçkin denizciyi bir araya getirir. Bunların arasında Herakles (Herkül), Hermes’in ve Poseidon’un ikişer oğlu, Apollon’un ve Zeus’un oğulları vardır. İki müzisyen, iki şarkıcı ve iki kâhin de bu denizcilerin arasındadır.
Usta Argos, adını; gemiyi yaptığı adaya Argos, gemiye Argo ve gemicilere de Argonotlar olarak verir. Apollon’a kurbanlar kesilir. Tanrıça Athena’nın yardımıyla gemi yola çıkar. İlk vardıkları ada Lemnos’tur. Sırası ile Çanakkale, Dardanel, Rumeli Feneri, Ereğli (Heraklia), Sinop, Yason Burnu, Trabzon, Atina (Pazar) uğradıkları yerlerdir. Phasis ırmağı ve nihayet Kolhis’e, batı kaynaklarına göre Phasis şehrine, Gürcü kaynaklarına göre Aia’ya gelmişlerdir. Altın Post bu ülkede muhafaza edilmektedir. Phasis ırmağı ağzındaki bu şehir çok görkemli ve zengindir. Meyve ağaçları vardır ve tarım yapılmaktadır. Argonotlar bu kadar görkemli bir şehir görmeyi beklememektedirler. İnsanların giysileri kumaştandır. Ayaklarında deri ayakkabıları vardır, bıçakları kısa ama çok keskin ve parlaktır.
Jason Medea’nın babası Aites’e geliş sebebini anlatır. Altın Post’un kendilerine verilmesini, onu alıp Korinthos’a götürmek istediklerini söyler. Aites Altın Post’u vermek istemez. Ancak Jason Altın Post’u koruyan, hiç uyumayan ve ağzından alevler saçan ejderhayı ve dişlerini tarlaya ekip onlardan çıkacak diğer ejderhaları öldürebilirse Altın Post’u alabileceğini söyler. (Yunan mitolojisine göre).
Kolhis mitolojisine göre de, gösterdiği bir tarlayı Jason’un ekmesini, zamanı gelince hasat yapmasını, tahıl bitinceye kadar da kendileriyle yaşamayı becerebilirse Medea’yı kendisine vereceğini söyler. Burda bir yıl yaşayıp burayı seveceği ve geri dönmekten vazgeçeceği ümidiyle söyler.
Jason bekleyemez, zaten Medea da kendisine aşık olmuştur. Eros’un oku Medea’yı kalbinden vurmuştur. Medea aşkı Jason’a yardım eder. Altın Post’u bekleyen ejderi uyutur. Argonotlar Altın Post’la beraber, Medea ve kardeşini alarak Kolhis’ten kaçmaya başlarlar. Bazı kaynaklarda Jason Kolhis’te kalır, Medea ile evlenir, dört yıl sonra da büyülü ülkeyi geride bırakarak kaçarlar.
Kaçmalarına çok öfkelenen Aites adamlarını toplar, Argonotların peşine düşer. Argonotlar dönüş yolunda Kuzikos (Giresun) Adası’na uğrarlar. Herakles (Herkül) kendilerini orada beklemektedir. Bir grup denizciyle birlikte Medea’nın erkek kardeşi kıyıya çıkarlar. Hikâyenin bundan sonraki kısmında Medea’nın kardeşinden söz edilmez. Heredot, Medea’nın kardeşini öldürüp parçaladığını ve denize attığını, babası oğlunun parçalarını toplarken kendilerinin zaman kazanarak kaçtıklarını söyler. İskenderiye kaynakları böyle bir vahşetten söz etmez. Gürcü ve bazı Yunan tarihçileri de bu son görüşe katılırlar.

Argonotlar’ın Dönüş Yolları
Argonotlar, dönüş yolunu Kolhisliler’in kapatması endişesiyle İstanbul Boğaz yolunu kullanmazlar. Tuna Nehri üzerinden Avrupa’nın içlerine girerek, Po Nehri yoluyla Riyaka Körfezi’ne, oradan da Adriatik Denizi’ne inerler. Glossa Burnu’na geldiklerinde Kolhisliler’le karşılaşacaklarını haber alıp geri dönerler. Venedik’ten su yolu ile İtalya içlerine yönelir, oradan da Monako’dan tekrar denize inerler. Elbe Adası’ndan İtalya’yı kıyıdan takip ederek güneye gidip, Çizme’nin ucundan Messina Boğazı’nı geçerek Korfu Adası’na gelirler.
Korfu Adası’na geldiklerinde Kolhisliler’le yeniden karşılaşırlar. Kolhisliler Argonotlardan Medea’nın kendilerine teslim edilmesini isterler. Argonotlar karşı çıkarlar. Adanın kraliçesi arabuluculuk görevini üstlenir. Medea hâlâ bâkire ise Kolhisliler’e Medea’yı geri verecek, aksi halde Jason’la beraber kalmasına müsaade edecektir. O gece Jason’la Medea beraber olurlar ve Medea’nın Jason’la kalmasına müsaade edilir. Kolhisliler geri dönerler. Argonotlar ve Medea Kolhisliler’le yeniden karşılaşmak istemediklerinden doğrudan Korinthos’a gelmezler. Bugünkü Libya Bingazi’den, Girit’e, Astropalga adasına, Poros’a, Pire’ye ve Korinthos’a giderler. Ada ada dolaşmaları dört ay sürer. Medea ve Jason nihayet Korinthos’a dönerler.
Altın Post Poseidon’a adak olarak sunulur. Medea ve Jason evlenirler. İki çocukları Medeios ve Mermeros dünyaya gelir. Medea kocası Jason’un kral olabilmesi için Kral Peidos’u, kızlarına büyü yaparak öldürtür ve kocası Jason kral olur.
Yıllar sonra Jason Medea’yı bırakıp yeniden evlenmeye karar verir. Kocasının bu davranışı Medea’yı çıldırtır. Medea kocası Jason’a, ‘Ben babama karşı geldim. Altın Post’u sana verdim. Seni ülkenin kralı yaptım. Sana iki oğlan çocuğu doğurdum. Sen nasıl beni bırakıp başkasıyla evlenirsin’ der.
Medea sinirlerine hâkim olunca durumu kabul eder gibi görünür. Yeni geline bir giysi hediye eder. Elbiseyi giyen yeni gelin oracıkta çığlıklar atarak can verir. Jason da delirmiştir artık. Medea, kocası Jason’un gazabından korkarak Korinthos’tan kaçar, Atina’ya gider. Çocukları yoktur artık. Heredot ‘kaçarken kendi çocuklarnı kendi öldürdü’ der. Evripides ise ‘çocukları Korinthoslular’ın öldürdüğünü’ söyler. Bazı kaynaklar Mermeros’un babasıyla gittiği bir av sırasında dişi bir aslan tarafından öldürüldüğünü söyler.
Atina’ya giden Medea yeniden evlenir. Burada bir çocuğu olur. Bu çocuk Medos sonradan Medler’in isim babası olacaktır. Medos büyüdükten sonra annesi Medea ile Kolhis’e geri döner.
Kolhis’te kral artık babası Aites değildir. Medea’nın amcası Persis krallığı kardeşinin elinden almıştır. Persis Medos’u ve Medea’yı tutuklar. Medea kendisini ve oğlunu hapisten kurtararak, amcasına karşı gelir. Onu tahttan indirir, babasını yeniden Kolxida’ya kral yapar.

Yer Adları
Yason Burnu: Bugünkü Çam Burnu. Jason buraya kendi adını vermiş, sonradan buraya bir sunak yapılmıştır. Sunak sonraları kilise olarak kullanılmış, günümüze kadar gelmiştir. Kaya rölyefleri ve tapınak canlı tanıktır.
Atina: Bugünkü Pazar ilçesinin eski adı. Argonotlar burada karaya çıkmış, Athena’ya adak adamış ve kente onun adını vermiştir.
Galis: Lazca’da ırmak (ğali) demektir. Bugünkü Kızılırmak’ın antik çağdaki adıdır.
Kolhis: Kızılırmak’tan Poti’ye kadar olan coğrafyadır. Bazen küçülmüş, Çoruh-Poti arasındaki yarım ay düzlüğüne adını vermiştir.
Phasis: Bugünkü Çoruh Nehri ve nehrin ağzındaki şehirdir. Karadeniz’in yüzelli metre yükselmesiyle birlikte su altında kalmıştır. Petrol aramaları esnasında bu kalıntılara ulaşılmıştır.

Yunan Ve Roma Mitolojisine Göre
Titanlar: Başka dünyalardan gelen insan üstü varlıklardır. Çocuklarını dünyaya bırakıp gitmişlerdir.
Zeus: Titanların oğlu, Tanrıların Tanrısı, ölümsüz veya uzun ömürlü diye anlatılır. Yıldırımlar saçan bir silahı vardır, yenilmezdir.
Poseidon: Denizler Tanrısı, Zeus’un kardeşi, deniz altında gezebilen, Tanrılarla haberleşebilecek bir gemisi olan Tanrı’dır.
Helios: Titanların oğlu, Güneş Tanrısı, evreni çok iyi tanıyan, Aites’in babası, Medea’nın dedesi. Kolhisliler’in atasıdır.
Hera: Zeus’un kız kardeşi ve karısı. Dünyalı kadınları sevmez, çünkü Zeus hep onlara aşık olmaktadır.
Apollon: Zeus’un oğlu, Tanrı. Kendisinden başka kimsenin kullanamadığı, ölümcül silahlarla donatılmış, uçan bir arabası vardır.
Eros: Aşk Tanrısı. İlk yumurtadan doğduğu söylenir.
Athena: Zeusun kızı, bir bâkire Tanrıça’dır.
Herakles (Herkül): Zeus’un dünyalı aşkından doğan çok güçlü bir savaşçıdır.


Yaşar BAYRAKTAR

Helimişi XASANİ

Helimisi
Lazcanın Evrensel Şairi

Coxope

Coxope
Çocuklara Lazca İsim

93 Harbi

93 Harbi
Muhacir Lazlar

Arkeopolis

Arkeopolis
Lazika'nın Başşehri

Lazca Açıköğretim

Lazca Açıköğretim
Açıköğretim Başlıyor