Fri10202017

Last update06:26:30 PM GMT

Font Size

Profile

Menu Style

Cpanel

Arkabi - Arhavi

  • PDF

arkabiArrianus, Periplus Ponti Euxini adlı eserinde Ἄρχαβίς ya da Ἀρχαβές diye bir nehirden bahseder. Pontus’ta Athenae ile Apsaros arasında bir nehirdir bu. Athenae dediği bildiğimiz bugünkü Atina yani Pazar şehridir. Apsaros ise muhtemelen Gürcistan’ın Gonia kasabası ya da Hopa bölgesi. Kesin değil.

Arkabi-Arhavi
Arrianus’un adını birçok kişi duymuştur. Lazlardan Laz adıyla bahseden ilk kişi. 85 ila 146 yılları arasında yaşamış Romalı bir validir kendileri. Colchis bölgesine bir görevle gelmiş ve bu seyahati ile ilgili coğrafya notları almış.
Arrianus, Periplus Ponti Euxini adlı eserinde Ἄρχαβίς ya da Ἀρχαβές diye bir nehirden bahseder. Pontus’ta Athenae ile Apsaros arasında bir nehirdir bu. Athenae dediği bildiğimiz bugünkü Atina yani Pazar şehridir. Apsaros ise muhtemelen Gürcistan’ın Gonia kasabası ya da Hopa bölgesi. Kesin değil.
Ἄρχαβίς ya da Ἀρχαβές yazılışı eski Yunanca imla ile okunursa Arkhabís, Arkhabés, Çağdaş Yunanca imla ile okunursa Arxavís, Arxavés olur. Arhavili ve Hopalı Lazlar bu iki okunuştan eski olanını; yani Arkabi’yi tercih etmişler. Osmanlıların Anadolu’daki coğrafya adlarının Yunanca şekillerini tercih ettikleri düşünülürse Arxavís ya da  Arxavés şeklinin Osmanlı döneminde Arxave olarak benimsendiğini, Cumhuriyet devrinde de biraz daha değişerek Arhavi şeklinde kullanıldığını görüyoruz. Yanlış hatırlamıyorsam Nâzım’da Hikâye-i Arhaveli İsmail diyor meşhur şiirinde. Edebi Türkçede x sesinin olmamasından ötürü bunun h‘ye dönüştüğünü söyleyebiliriz. Hatta muhtemeldir ki batı Lazcasında kullanılan Arxave, Arave şekilleri Osmanlıca formun bir sonucu olmalı.
Yaklaşık 2000 yıldır takip edebildiğimiz bu toponimin kökeniyse belirsiz. Yunanca ya da Lazca değil. Belki eski bir Doğu Karadeniz dilinden.


İrfan Aleksiva

Son Güncelleme: Perşembe, 12 Nisan 2012 10:28

Helimişi XASANİ

Helimisi
Lazcanın Evrensel Şairi

Coxope

Coxope
Çocuklara Lazca İsim

93 Harbi

93 Harbi
Muhacir Lazlar

Arkeopolis

Arkeopolis
Lazika'nın Başşehri

Lazca Açıköğretim

Lazca Açıköğretim
Açıköğretim Başlıyor