Tue11212017

Last update06:26:30 PM GMT

Font Size

Profile

Menu Style

Cpanel

Antikçağ yazılı kaynaklarında Kolhi İsimleri

  • PDF

kolhiisimleri1Güneydoğu Karadeniz sahillerinin Türkiye kesiminde, 20. yüzyıl boyunca Arapça ve Moğolca isimlerin popüler hale gelmesi, olağan şekilde siyasi ve dini aidiyetlere bağlı olarak gelişmiştir. Ancak, siyasi güç dengeleri ya da dini aidiyetlerle uyumlu yabancı isim kullanma tercihi, sanıldığının aksine sadece günümüze ait bir olgu değildir ve kökleri Antik Çağ dönemine dek uzanır. Bu tarihi gerçek, özellikle son dönemde, yerel kimlik arayışları ve tarih merakıyla birlikte şekillenen yerli etnik tarihi isimlere yönelme eğilimini ve bu yöndeki yoğun bilgi taleplerini, yazılı tarih kaynaklarından karşılayabilme imkanını oldukça zorlaştırmaktadır.
Bölgemizin arkaik yerli uygarlığı olan Kolha kültürüne mensup tarihi kişi isimleri, yazılı kaynaklarda tahmin edileceği üzere genellikle erkek isimleri olarak geçer. Bu konuda günümüze ulaşan kaynakların tamamına yakın kısmının Latince ve Eski Yunanca dillerine ait olması, orjinal yerli isimlerimize ulaşma yolunda en temel problemi oluşturmaktadir.
Modern çağımızın da bir gerçeği olan IndoArian şovenizminin arkaik izlerini, antik yazılı kaynaklarda ; yerlilere ve yerli isimlere yönelik yaklaşımlarda da görebilmek mümkündür. Bu yaklaşımlardan muhtemelen en tuhaf ve ilginç olanı, yerli isimleri orjinal halleriyle değil, tercüme ederek kaydetme uygulamasıdır.1 İşin ilginç tarafı ; sahiplerinin de, en azından resmi kullanımda bu isimleri tercih etmiş görünüyor olmalarıdır. İsim uyarlamaları açısından, farklı dönemlerde revaçta olan diller; Persçe, Eski Yunanca ve Latincedir. Teknik fonetik yazım zorlukları ile açıklanamayacak kadar açık, arkaik oryantalist bir anlayışın ürünü olan bu tür tercüme isim örnekleri, genellikle Batı Roma kaynakları ile günümüze ulaşmıştır.
Aristarchus ; [ arist + arch + us ] < Lat. < Gre. ( Üstün Soylu; Asil ) (M.ö. 1. yüzyıl Roma himayesi altındaki Kolha kralı)
1 Bu uygulama, Anglo-sakson kolonicilerin, Amerikan yerlilerinin isimlerini, tercüme ederek kullanma uygulamasıyla karşılaştırılabilir. ( "Oturan Boğa", "Korkusuz Savaşçı" vs. gibi..)

Anicetus ; [ a + nicet + us ] < Lat. < Gre. ( Yenilmez )
(M.s. 1. yüzyıl Roma egemenliğine karşı ayaklanma lideri)
Anchialus ; [ an + chial + us ] < Lat. ( ??? )
(M.s. 2. yüzyılda Güney Kolha bölgesinde yerel bir kral)
Tigrapates ; [ Tigr + a + pat + es ] < Pers. ( Keskin Mızrak ?)
(M.s. 2. yüzyılda Kuzey Kolha bölgesinden bir Lazi prensi)
Adyrmachus ; [ adyr + mach + us ] < Pers. ( ??? )
(M.s. 2. yüzyılda Güney Kolha bölgesinden yerel bir prens)
Subarmachus ; [ subar + mach + us ] < Pers. ( ??? )
(M.s. 6. yüzyılda Roma sarayında Kolha kökenli harem ağası)
Bu isim formlarının orjinal Roma ya da Pers isimleri olmadığı, aksine yerli isimlerden tercüme oldukları açıktır. Zira, bu isimlerin Roma ya da Iran geleneğinde kullanımı yoktur, ancak benzer şekilde farklı kaynaklarda yabancı kökenli başka şahsiyetlerin isimleri olarak karşımızda çıkarlar. Bu tür isimlerin orjinallerinin güncel kullanım için geri kazanılması, geri tercüme yönetimiyle mümkün olabilir. Ancak bu da detaylı bir etimoloji çalışması gerektirir.
Bunların dışında, sayıca az da olsalar, günümüze ulaşabilen ve doğrudan güncel kullanıma uyarlanabilecek yapıda bazı tarihi Kolhi isim örnekleri de mevcuttur.
Ayet ; ( Gre: Aietes ) ( Mitolojide ilk Kolha Kralı ve M.s. 6. yüzyılda Kolhalı bir yönetici ) 
Terdet ; ( Gre: Terdetes )
( M.s. 6. yüzyılda yaşamış Kolhalı bir yönetici )
Solak ; ( Gre: Saulaces ) ( Muhtemelen M.ö.6. yüzyılda yaşamış Kolha kralı )
Oltak ; ( Gre: Oltaces ) ( M.ö.1. yüzyılda yaşamış bir Kolha kralı )
Bir diğer tarihi isim kaynağı da Lazi hanedanıdır. M.s.2.6. yüzyıllar arasında 400 yıl boyunca, Kuzey ve Merkez Kolha bölgelerinde egemenlik kuran Kuzey Kolha kökenli Lazi hanedanına ait kişi isimleri de, henüz etimolojileri netleştirilmemiş olsa da, fonetik açıdan güncel kullanıma uyarlanabilir örnekler içerir. Antik çağ Lazi hanedanı aristokrat isimlerinde en yaygın görülen formlar ; [ ...+ az + (isim takısı) ] ve [ ...+ at + (isim takısı) ] şeklindedir.

Malaz ; ( Lat: Malassas ) ( M.s. 2. yüzyılda yaşamış Lazi prensi )
Pakur ; ( Lat: Pacorus ) ( M.s. 2. yüzyılda yaşamış bir Lazi presi )
Kuaz ; ( Gre: Kuazes ) ( M.s. 4. yüzyılda Lazi hanedanı mensubu Kolha Kralı )
Talaz ; ( Gre: Talazes ) ( M.s. 4. yüzyılda Lazi hanedanı mensubu Kolha Kralı )
Baraz ; ( Gre: Barazes ) ( M.s. 4. yüzyılda Lazi hanedanı mensubu Kolha Kralı )
Zamnaz ; ( Gre: Zamnazes ) ( M.s. 6. yüzyılda Lazi hanedanı mensubu Kolha Kralı )
Partaz ; ( Gre: Phartazes ) ( M.s. 6. yüzyılda Lazi hanedanı mensubu Kolhalı yönetici )
Gubaz ; ( Gre: Gobazes ) ( M.s. 5 ve 6. yüzyılda Lazi hanedanı mensubu iki ayrı Kolha kralı )
Semat ; ( Gre: Sematos ) ( M.s. 6. yüzyılda Lazi hanedanı mensubu Kolha Kralı )
Çat ; ( Lat: Tzathius ) ( M.s. 5. ve 6. yüzyılda Lazi hanedanı mensubu iki ayrı Kolha Kralı )
Opsit ; ( Gre: Opsites) ( M.s. 6. yüzyılda Lazi hanedanı mensubu Kolha Kralı )
Pubel ; ( Gre: Phubelis ) ( M.s. 6. yüzyılda Lazi hanedanı mensubu Kolhalı yönetici )


A. Mican Zehiroğlu

Son Güncelleme: Pazartesi, 09 Nisan 2012 19:09

Helimişi XASANİ

Helimisi
Lazcanın Evrensel Şairi

Coxope

Coxope
Çocuklara Lazca İsim

93 Harbi

93 Harbi
Muhacir Lazlar

Arkeopolis

Arkeopolis
Lazika'nın Başşehri

Lazca Açıköğretim

Lazca Açıköğretim
Açıköğretim Başlıyor